Historia - Rębkow - duża historia małej wsi

 Statystyki
Przejdź do treści

Menu główne:

Historia

Historia wsi

Rębków Rembków, Rempków, Rembkovo, Rembkowo, - tak też pisano  
Ile tych Rębkowów jest?
Jest Rębków Stary, Rębków Kolonia, Rębków Podsadowiec, Rębków Podbiele, Rębków Borki, Rębków Parcele no i Rębków Michałówka i to jest jeden duży Rębków.
Od czego pochodzi nazwa Rębków? Prawdopodobnie od słowa "rąbać" a dokładnie od wyrębów, wyrębków - a tak określano siedliska powstałe na miejscu wyrąbanych lasów.
Czy ta informacja  i użycie poniżej nazwy Rampkow może świadczyć o innym pochodzeniu nazwy Rębków?


rok 1497
Ile lat ma Rębków?
Na terenie dzisiejszej wsi i w najbliższych okolicach znajdowane są ślady osadnictwa ludzkiego na przestrzeni 6.500 lat! Czyli jest to miejsce przyjazne dla ludzi! W samym Rębkowie oznakowane jest pięć stanowisk archeologicznych, trzy nieoznakowane /lub źle oznakowane/ i jedno prawdopodobne. Istnieje duże prawdodpodobieństwo, że na terenie pól wsi Rębków znajdują się jeszcze nie odkryte grobowce z epoki Kultury Amfor Kulistych, kurhan i stare grodzisko po którym pozostała tylko odbarwiona ziemia w kształcie koła o średnicy około 150-200m. Koło jest widoczne na zdjęciu satelitarnym.


Ważne wydarzenia i informacje:
   *
w książce "Czersk we wczesnym średniowieczu" - Jadwiga Rauhutowa - Rębków jest wymieniony w dwóch miejscach i zamieszczonych infromacji wynika, że Rębków istniał w XI wieku co oznacza że wieś pod tą nazwą istniała już około 1000 lat temu




   * ponieważ w akcie kupna Garwolina z roku 1407 jest wymieniona Wola Rębkowska można uznać, że wieś Rębków istniała przynajmniej 200 lat wcześniej,/jak się okazuje wieś istniała juz w XI wieku - patrz informacje powyżej/
   * 1565 rok - lustracja folwarku w Rębkowie - opis
   * w 1576 roku wieś Rębków jest wymieniana jako jedna z 24 wsi wchodzących w skład parafii Garwolin /
   * 1614 Matys Krupa postawił drugi młyn w Rębkowie - w tym miejscu, dziś nadal funkcjonuje młyn
   * 1617 rok - lustracja folwarku w Rębkowie - opis
   * 1771 rok Rembków jest jedną z posiadłości zarządzanych przez Stefana Bielińskiego,
   * 1773 rok nadany na lat pięćdziesiąt Antoniemu Zabłockiemu,
   * wrzesień 1791 - bunt chłopów w Rębkowie, odmowa wykonywania pańszczyzny i dostawy danin - przywódcy buntu to: Wojciech Starosz, Łukasz Aluchnia, Antoni Siejka, Tomasz Ludowski, /chyba Lodowski?/ Maciej Krupa, Kazimierz Bachus, Wojciech Makulski, Sebastyjan Koczyk, Grzegorz Balas - dzierżawca Walenty Kurosz wystąpił do władz o przysłanie wojska w celu wymuszenia posłuszeństwa,
   * 1814 rok osiedla się Hieronim Piotrowski - żołnierz napoleoński, najmuje się jako karbowy do pracy w folwarku a to tablica nagrobna jego syna
   * 1837 pułkownik Zwierew otrzymuje folwark Rebków /dzierżawa? własność?/ - poniżej fragment informacji ze strony "Kronika emigracji polskiej"- w pamięci mieszkańców występuje jako generał - być może później awansował, jak widać Rembków podlegał wtedy pod Łuków,

* oc 1859 - sołtysów wybierała wieś,
   * 1863  Powstanie Styczniowe - z tego prawdopodobnie okresu pochodzi szubienica oraz pamięć o represjach, - w rodzinie Piotrowskich przekazywana jest opowieść o przodku który wielokrotnie uciekał na koniu kozakom,
   * 1864 uwłaszczenie chłopów we wsi Rębków, na 47 osób wymienionych w dokumencie uwłaszczeniowym 10 to kobiety - może to oznaczać, że straty wśród mężczyzn były wynikiem udziału w Powstaniu,
   * budowa kolei Mława - Praga /omijała Warszawę/ - Lublin - Kowel oddanej do użytku w 1877 roku - tory kolejowe odcięły część pól od wsi a także cześć wsi zwanej Kolonia Rębków. Jak głosi legenda tory miały przechodzić przez skraj Garwolina lecz nasyp i kolej przecięły by pastwiska garwolskie i zebrano w mieście na łapówkę dla inżyniera aby wytyczyć kolej daleko od miasta. Prawdopodobnie inżynier dostał także łapówkę od Hordliczki aby kolej przechodziła obok jego dóbr. Skutkiem tych dwóch łapówek stacja kolejowa Garwolin jest w odległości 5 km od miasta! Też dobrze.
   * 1883 założono w Rębkowie Towarzystwo Trzeźwości /Gazeta Świąteczna  nr 40  i  42 z 1883 roku/ [źródło -1]
   * 1888 rok - Słownik Geograficzny podaje że wieś Rembków ma 67 domów mieszkalnych, 681 mieszkańców i leży 8 wiorst /~8,5 km/ od Pilawy
   * poborowi wcieleni do armii carskiej walczyli w wojnie z Japonią - 1905,

*1892 - ludność  - kobiety 371, mężczyźni 348, siedlisk 61, żydzi wieś 31 /karczma i młyn/, żydzi folwark 7,
   * 1905  zerwanie tablicy z  orłem carskim - naczelnik kazał aresztować trzech podejrzanych  lecz wszyscy chłopi z Rębkowa chcieli iść do więzienia i naczelnik zląkł się i wypuścił aresztowanych,
   * 1906 22 marca  w majątku Rębków nieznany człowiek wzywał do rewolucji, strajkowała służba dworska /źródło T. Piesio "Historia ruchu ludowego w powiecie garwolińskim"/
   * 1907 założenie sklepu spółdzielczego w Rębkowie, "Gazeta Świąteczna"
   * I Wojna Światowa - Wielka Wojna -  sprzeczne informacje o zachowaniu się Niemców, jedne przekazy mówią, że witano ich jako wyzwolicieli /opiekowano się grobami Niemców na cmentarzu w Garwolinie/ inne, że Niemcy stosowali drastyczne represje, dzieci ze szkoły w Rębkowie są dobrze ubrane - lepiej niż w 1956 roku!
   * w grudniu 1915 roku powstało z inicjatywy nauczyciela Stefana Dziubaka Koło Młodzieży w Rębkowie  "Świt" - organizowano wieczorowe kursy dokształcające oraz amatorskie przedstawienia teatralne,
   * 1918 niepodległość po 123 latach zaborów -
   * 1918 - Podsadowiec - spłoneło 10 zabudowań, zgineły dzieci Stanisława Cichomskiego,
   * 1919 - spłoneły  zabudowania Antoniego Talara oraz cztery gospodarstwa i budynek szkoły
   * 1920 rok - Bolszewicy na trzy dni opanowują Garwolin,
   * 1924 - spłoneła karczma - dziś stoi tam dom i sklep Wielgoszów,
   * 1921 r. pożar w Rębkowie - wg informacji umieszczonej na stronie Straży Pożarnej Łaskarzewa
   * teatr z Rębkowa wystawia sztuki "Macocha" i "Zagłoba swatem" /? 1932/
   * budowa mostu z kamiennymi filarami na Wildze i drogi na Parcele, do budowy drogi użyto piasku z pola Mianowskiego, miejsce to było zwane Prośna Górka lub szwedzkie okopy,
   * w sąsiedniej wsi w Górkach 1935 r. - powstaje przy źródle kapliczka murowana, dla upamiętnienia zdarzeń, związanych z objawieniami Matki Bożej
   * 1929 grudzień zabójstwo na zlecenie
   * 1933 - spłoneły domy Zięciny i Rychlików,
   * pożar części Rębkowa w 1937 roku, szkoła mieści się w budynku przy remizie strażackiej
   * 8 maj 1938 - zespół z Jagodnego wystawia w Rębkowie sztukę teatralną " Jak kowalicha  wykiwała diabła"
   * w Warszawie jedna z ulic na Grochowie zostaje nazwana "Rębkowska"
   * 1938- 1939 - prace archeologiczne na przypadkowo odkrytym cmentarzu z epoki amfor kulistych /ponad 4600 lat/
   * 1939 - odkrycie starożytnego cmentarzyska na polu Mianowskich - wojna przerwała prace, stanowisko jest nieoznaczone i brak jest danych o znaleziskach
   * II Wojna Światowa - represje w trakcie wojny i po wojnie -
   * 1.      Na początku września 1939 roku lotnictwo niemieckie zrzuciło bomby w rejonie mostu kolejowego na rzece Wilga. Most nie został uszkodzony, pozostały tylko 3 leje po wybuchach bomb. W tym samym dniu została zrzucona bomba lotnicza w rejonie budynku chlewni dzierżawionej przez Celińskich, po wybuchu bomby pozostał tylko lej.
   * 2.      W miesiącu wrześniu samolot niemiecki ostrzelał z karabinu maszynowego rolników (robotników rolnych) przebywających na polach dzierżawionych przez Celińskich. Moja mama Stanisława Rumak była naocznym świadkiem tego zdarzenia. Gdy usłyszała szum samolotu położyła się między redlinami w ziemniakach. Podczas tego nalotu nikt nie został ranny.
   * 3.      Piwnica zlokalizowana w pobliżu pałacyku na terenie dworu służyła jako schron dla mieszkańców pałacyku  i osób zatrudnionych  u Celińskich.  Po usłyszeniu szumu samolotów, oraz gdy były informacje na temat planowanego działania uzbrojonych grup niemieckich na tym terenie to najczęściej kobiety wraz z dziećmi biegły do piwnicy (nietypowego schronu). /punkty 1-3 wg Andrzeja Rumaka/
   * 1944 - kontygenty zabierane przez Armię Czerwoną były trzy- czterokrotnie większe od zabieranych przez Niemców /źródło strona 470  T. Piesio "Historia ruchu ludowego w powiecie garwolińskim"/
   * pożar Rębkowa w latach pięćdziesiątych - trudno było gasić gdyż wybuchała amunicja,

* 1950 - znaczne podniesienie podatków gruntowych,

* 1951 - wprowadzenie przymusowych dostaw - płacono 50% ceny rynkowej,
   * 1958 rok oddanie do użytku murowanej szkoły - wybudowana z inicjatywy Jadwigi Pludrakowskiej która przez wiele lat była dyrektorką szkoły,    *  

Ile zostało w zapiskach na temat wsi Rębków - niezbyt dużo a i to co zostało jakiś "mądry" spalił kilka lat temu. Zostało sporo zdjęć w rękach prywatnych - w tym ponad 200 szklanych klisz!


Na przestrzeni przynajmniej pięciu ostatnich wieków, praktycznie aż do końca II WS, społeczność rębkowska składała się z:
- chłopów czyli gospodarzy świadczący powinności dla folwarku /do 1864 roku/ osadzonyachna jednym łanie,
- chłopów łanowych -  czyli ci co wystawiali żołnierzy na wojnę  /piechota łanowa/,
- pracowników najemnych czyli fornali, służących itd zatrudnionych we dworze czyli w folwarku,
- podsadków czyli tych którzy nie mieli własnej ziemi tylko sady,
- młynarza i jego rodziny który był właścicielem ale i młynarza który był dzierżawcą dziedzicznym,
- rodziny i krewnych dzierżawcy lub właściciela /od 1836 roku do 1914- Zwierow, Surkow/ majątku rębkowskiego,
- rodzin żydowskich które dzierżawiły karczmę w Rębkowie /spłoneła w 1924 roku/.

Linki:
  1. - wzmianka o wsi książęcej Wola Rębkowska,
  2. - czas Powstania Listopadowego   
  3. wykopaliska
  4. część linków jest przypisana do tekstów

Źródła

  1. Tadeusz  Piesio "Historia ruchu ludowego w powiecie garwolińskim 1864-1949 Warszawa 2001"
  2.

Stefan Jerzy Siudalski © 2003 aktualizacja 23.09.05;  26.11.2010  9.01.2011 29.05.2012
23.02.2014 08.06.2014

Jesteś Na bloga liczniki osobą na tej stronie.
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego