Ewelin - Rębkow - duża historia małej wsi

 Statystyki
Przejdź do treści

Menu główne:

Ewelin

Okolica

Ewelin

Wieś powstała nie wcześniej niz w 1864 roku i byli w niej zasiedleni koloniści niemieckojęzyczni, prawdopodobnie z Bawarii, Mazur lub Prus. Ponieważ warunki glebowe im nie odpowiadały, przenieśli się na Zamojszczyznę, a na ich miejsce wieś zasiedlono najprawdopodobniej miejscowymi chłopami.

Tyle o wsi Ewelin umieściłem informacji w Wikipedii. Niewiele.

W dzieciństwie słyszałem legendę o Ewelinie, córce szlachcica lub nawet o wsi cygańskiej przegranej przez szlachcica w karty. Lecz prawda jest bardziej prozaiczna - wieś powstała na ziemiach folwarku Rebków po uwłaszczniu chłopów przez cara w 1864 roku. Tej wsi po prostu wcześniej nie było. Nie mogła więc być ani szlachecka, ani cygańska a jeśli by jej nazwa pochodziła od Eweliny - córki dziedzica to by się wieś nazywała Ewelina a nie Ewelin.

Jest początek XIX wieku. Na mapie z tamtego okresu nie ma wsi Ewelin. Powstanie dopiero w drugiej połowie XIX wieku.

Dlaczego Ewelin?

Najbardziej prawdopodobną wersją, wg mnie, jest pochodzenie nazwy od męskiego imienia Ewelin i zostało prawdopodobnie nadane przez niemieckich osadników.
Skąd informacja o niemieckojęzycznych osadnikach?
To są przekazy ustne - nieudokumentowane - jedną z osób która opowiadała taką wersję jest Mirosław Karczmarczyk /w 2011 roku/.
Na mapie po 1864 roku wieś jest już umieszczona.
Czy jest możłiwe aby wieś istniała wcześniej tylko nie było jej na mapie?
Nie możliwe - na mapach wtedy umieszczano nawet pojedyncze zabudowania.
Obok mapa z około 1910 roku. Jest i droga idąca z Lublina przez Garwolin do Warszawy /1835 r./ i linia kolejowa uruchomiona w 1877 roku. Jest i Ewelin.




Charakterystyka wsi

Wieś położona wzdłóż średniowiecznego traktu prowadzącego z Gorczycewa /Łaskarzewa/ do Osieczka /Osiecka/ przez Rębków.
Ziemie słabe, piasczyste, na których urodzaj zależny jest od układu pogody i opadów.
Nic więc dziwnego, że wiele gospodarstw upadło a działki przeznaczono na "letniaki" czyli domy wykorzystywane przez mieszkańców miast podczas letnich miesięcy.
Wieś liczy 900 m licząc od krzyża tego od strony Rębkowa do pomnika AK na końcu wsi.

Najważniejsze wydarzenia dla tej wsi miały miejsce podczas Drugiej Wojny Światowej.
Obok > fargment książki "Garwolin dzieje miasta i okolicy" praca zbiorowa.

W przeszłości dzieci z Ewelina chodziły do szkoły w Rębkowie i Hucie Garwolińskiej.

Jak widać niewiele informacji udało się zebrać o Ewelinie.
Dlatego wszelkie zdjęcia, dokumenty, wspomnienia będą mile widziane.



Akcja AK lipiec 1944
Ppor. „Ziuk" skierował wówczas na Rębków Borki pluton „Groma", na Stoczek pluton „Józefowina", a pozostałe plutony rozmieścił na wzgó między Ewelinem i Borkami. Pluton „Groma" ruszył na Borki między Ewelinem i Rębkowem. Pod Borkami rozsypał się w tyralierę j podzielił na dwie części. Jedna pod dowództwem „Groma" ruszyła przez wieś za zabudowaniami gospodarskimi, a druga pod dowództwem jego zastępcy, Stanisława Piętki, ps. „Orzeł", środkiem wsi. Niemcy, ok. 10 ludzi nie przyjęli walki i wycofali się w kierunku na Wilkowyję. W tym też czasie uderzyła rozwinięta w linię plutonów kompania „Mirkowskiego Drużyny „Sęka" i „Czarnego", atakując przez Rębków Podsadowiec w kierunku drogi GarwolinRębkówWilga, dostały się pod ogień z ckm z Rębkowa. Pod naciskiem koncentrycznego uderzenia oddziałów AK kompania niemiecka wycofała się w kierunku na Wilgę, ostrzeliwana po drodze przez szwadron ze strony Ewelina i przez pluton „Józefowina" w Stoczku. W czasie walk zdobyto 1 ckm, radiostację, 3 moździerze, kil pancerfaustów, kilkanaście karabinów, zabito kilku Niemców i wzięto 15 jeńców. Straty własne 1 zabity z drużyny „Sęka" (kpr. Stefan Zyśk, ps. „Kruczek") i dwóch lekko rannych. Po walkach całe zgrupowanie zebrało się w lesie koło gajówki w Ewelinie, skąd mjr „Marcin" wysłał por. Henryka Wolffa, ps. „Kordysz" na czele plutonu „Żołędzia" z zadaniem rozpoznania stanowisk niemieckich na Kotwicy...

Trakt osiecki

W średniowieczu były dwie ważne miejscowości w okolicy - Osieczko i Gorczycew. Osieczko to dzisiejszy Osieck a Gorczycew to Łaskarzew.
Jeszcze 500 lat temu Rębków należał do Osieczka i podlegał pod osiecką parafię nic więc dziwnego, że z Rębkowa przynajmniej jedna z dróg musiała prowadzić do Osieczka a i do Gorczycewa też musiała być droga.
W Rębkowie zachowało się określenie "trakt osiecki"  i tak jest określana droga idąca od obecnego młyna, w kierunku Borek i dalej do Ewelina. Dzisiejszy Ewelin usytuowany jest więc na "trakcie osieckim". Wiele lat temu próbowałem samochodem przejechać ten średniowieczny trakt zaczynając od Rębkowa.

Co się okazało?

A poza około 100-200 m odcinkiem przejazd był możliwy czyli średniowieczna droga nadal istniała.
Na mapie naniosłem jak wg mnie mógł przebiegać trakt osiecki. Odnoga wiodąca przez Czarnowiec jest mało prawdopodobna ale możliwa dlatego na mapie ją zaznaczyłem.



Jesteś Na bloga liczniki osobą na tej stronie.
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego